Αρχική

Χαιρετισμός δημάρχου Αθηναίων, κ. Νικήτα Κακλαμάνη

Το στίγμα αποτελεί μια σύνθετη έννοια και διαδικασία, που εμπεριέχει την προκατάληψη, τα στερεότυπα, την κοινωνική παρέκκλιση, την περιθωριοποίηση και τις διακρίσεις, γεγονός που καθορίζει αρνητικά την ταυτότητα του ατόμου. Ως κοινωνικός στιγματισμός δε, έχει οριστεί η ουσιαστική καταστροφή της ταυτότητας του ατόμου, η απώλεια της κοινωνικής του υπόστασης και εν τέλει, η υποβάθμιση της ίδιας της ανθρώπινης ποιότητάς του.

Η διάκριση σε βάρος ατόμων ή ομάδων εκφράζεται με την αποστέρησή τους από τα δικαιώματα ή τα πλεονεκτήματα που θα είχαν αν δεν έπεφταν θύματα των συγκεκριμένων προκαταλήψεων. Η αλυσιδωτή αντίδραση ‘στερεότυπα-προκαταλήψεις-διακρίσεις' αποκτά μορφή χιονοστιβάδας και έχει επιπτώσεις σε όλο το φάσμα των κοινωνικών συμπεριφορών, με αποτέλεσμα το άτομο που στιγματίζεται να έχει να αντιμετωπίσει μια διπλή δοκιμασία: να δοκιμάζεται καθημερινά τόσο από την ίδια τη δυσμενή κατάσταση που αποτελεί αιτία της κοινωνικής απαξίωσής του, όσο και εξαιτίας των διακρίσεων που προέρχονται από τις προκαταλήψεις και το στίγμα.

Η τοπική αυτοδιοίκηση, αποτελώντας πόλο άσκησης άμεσης πολιτικής, οφείλει να παίξει καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Ως βασικό δικαίωμα κάθε πολίτη θα πρέπει –πλέον- να θεωρείται και η διαφορετικότητά του, σχετιζόμενη με τη φυλή, την εθνοτική καταγωγή, τη θρησκεία, τις πεποιθήσεις, την αναπηρία, την ηλικία ή οποιοδήποτε άλλο ατομικό, ψυχικό και κοινωνικό του χαρακτηριστικό. Ο σεβασμός των δικαιωμάτων αυτών εκφράζεται κυρίως μέσα από την ανάπτυξη της αλληλεγγύης των μελών μιας κοινωνίας, τον διαρκή περιορισμό των όποιων ανισοτήτων, την εφαρμογή πολιτικών ίσων ευκαιριών προς όλους, αλλά και την εφαρμογή πολιτικών που θα αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τα όποια “ελλείμματα” καθενός πολίτη χωριστά.

Ας αποτελέσουμε όλοι μαζί την ασπίδα προστασίας για τους συνανθρώπους μας. Ελάτε να κάνουμε τις κοινωνίες μας ελεύθερες από αποκλεισμούς και διακρίσεις. Το Πρόγραμμα του Δήμου Αθηναίων «ΑΝΤΙΣΤΙΓΜΑ - ΑΘΗΝΑ: Πόλη χωρίς διακρίσεις» αποτελεί το όπλο μας προκειμένου να μην επιτρέψουμε στην προκατάληψη και το στίγμα να νικήσουν την ανθρωπιά και την αλληλεγγύη.

ΝΙΚΗΤΑΣ ΚΑΚΛΑΜΑΝΗΣ
ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Αντί προλόγου…

Όλοι γνωρίζουμε ότι ο σύγχρονος κοινωνικός ιστός έχει σε μεγάλο βαθμό διαρραγεί και τα αντανακλαστικά μας ως κοινωνίας έχουν αμβλυνθεί. Τα κυρίως θύματα αυτής της κοινωνικής τάσης είναι οι ομάδες ή τα άτομα που προβάλλουν ως «διαφορετικά», είτε λόγω φυλετικής ή εθνικής προέλευσης, θρησκείας ή ιδεολογίας, αναπηρίας, σωματικής ή ψυχικής, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού. Αυτές οι ομάδες είναι που, πέρα από τα ειδικά τους προβλήματα, βιώνουν και τις συνέπειες μιας κοινωνικής παθολογίας, που δεν είναι άλλη από το στίγμα.

Καμιά συλλογιστική, ηθική αξία ή θεσμική επιλογή δεν πρέπει να επιβάλει διαχωριστικές γραμμές και να ορθώνει τείχη στιγματισμού και προκατάληψης σε βάρος ευάλωτων συνανθρώπων μας. Η ευτυχία των πολλών δεν μπορεί να στηρίζεται στην αποσιώπηση του πόνου και των προβλημάτων των «άλλων», των «εκτός των τειχών».

Το στίγμα θα αντιμετωπιστεί μόνο όταν η άγνοια μετατραπεί σε γνώση, η προκατάληψη σε κατανόηση και ο φόβος σε υποστήριξη, αλληλεγγύη και ανθρωπιά. Η ευαισθητοποίηση των πολιτών συμπράττει στην οικοδόμηση μιας σύγχρονης κοινωνικής αντίληψης που σέβεται την ιδιαιτερότητα και μάχεται κάθε πρακτική, ενέργεια ή παράλειψη που οδηγεί σε προκαταλήψεις, διακρίσεις και στιγματισμό.

Σε αυτή την κατεύθυνση, η πρωτοβουλία antistigma-athina αποτελεί ένα μεγάλο στοίχημα για την κοινωνία της Αθήνας, για τους πολίτες μιας πόλης που φιλοδοξεί και διεκδικεί να καταγραφεί ως πόλη ανοιχτή και σύγχρονη, ευαίσθητη και δίκαιη, με σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Άλλωστε, το επίπεδο του πολιτισμού μιας κοινωνίας φαίνεται από τις ευκαιρίες και τα δικαιώματα που δίνει στα μέλη της για ισότιμη και δημιουργική συμμετοχή.

Μαρίνα Οικονόμου - Λαλιώτη
Επίκουρη Καθηγήτρια Ψυχιατρικής
Επιστημονικά Υπεύθυνη του Προγράμματος
κατά του Στίγματος των Ψυχικών Διαταραχών «αντι-στίγμα»,
Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ)
Υπεύθυνη Ομάδας Εργασίας Επιχειρησιακού Προγράμματος "Αντιστίγμα Αθήνα" Δήμου Αθηναίων