Γενικές Έννοιες
Η ανεκτικότητα μπορεί να οριστεί ως η ικανότητα για αποδοχή και σεβασμό των πεποιθήσεων και των κοινωνικών αξιών ενός άλλου ατόμου ή ομάδας.
Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου αναγνωρίζει τις αρχές που διατυπώθηκαν από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Αυτός ο σεβασμός για τα ανθρώπινα δικαιώματα έχει ενσωματωθεί στο Άρθρο 6 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Ανάληψη δράσης προβλέπεται σε περιπτώσεις που γίνεται σοβαρή και διαρκής παραβίαση των αρχών αυτών από ένα κράτος μέλος.
Υπό την ισχύ της Συνθήκης του Άμστερνταμ η απασχόληση κατοχυρώνεται τώρα ως ένας από τους στόχους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Ένας νέος τίτλος για την απασχόληση (Τίτλος VIII) στη Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας δηλώνει ότι η απασχόληση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και σε άλλες πρακτικές της Κοινότητας.
Απομονωτισμός σημαίνει το διαχωρισμό ανθρώπων διαφορετικής φυλής ή τάξεως και συνήθως αναφέρεται σε παρόμοιες πρακτικές σε σχολεία και άλλες δημόσιες υπηρεσίες. Πρόκειται για μια μορφή διάκρισης.
Το Άρθρο 3 της Συνθήκης δεσμεύει την Έ.Ε. για την πρόωθηση της ισότιμης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών σε όλους τους τομείς της πολιτικής της, όχι μόνο σε θέματα σχετικά με αμοιβή.
Εκλογές κατά τις οποίες οι πολίτες επιλέγουν αντιπροσώπευση σε τοπικό επίπεδο. Οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν το δικαίωμα να ψηφίζουν σε τοπικές δημοτικές εκλογές σε όλη την Ε.Ε., ακόμα και αν δεν είναι υπήκοοι της συγκεκριμένης χώρας.
Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση μετατρέπει σε θεμελιώδες δικαίωμα του Ευρωπαίου πολίτη την προστασία από τις διακρίσεις για λόγους ιθαγένειας , φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατο
Η διαφορετικότητα συνιστά μια από τις θεμελιακές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και απετέλεσε μια από τις κινητήριες δυνάμεις στην πορεία προς την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Αναφέρεται σε ένα σύνολο συνειδητών πρακτικών που αναγνωρίζουν και αποδέχονται το διαφορετικό. Σήμερα, οι αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προωθούν μια καλύτερη δημόσια κατανόηση σχετικά με τα κοινωνικά οφέλη της διαφορετικότητας και τον αγώνα κατά των διακρίσεων. Κεντρικός στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι να σταματήσει την με οιοδήποτε τρόπο διάκριση κατά ατόμων εξαιτίας της φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού.
Η Ε.Ε υποστηρίζει και προστατεύει συγκεκριμένα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών της, όπως το δικαίωμα στην ψηφοφορία, την εργασία και το ταξιδεύειν.
Όποιος συγκεντρώνει τα κριτήρια, που διατυπώθηκαν για τους πρόσφυγες στη Συνθήκη της Γενεύης το 1951, έχει το δικαίωμα ασύλου στην πρώτη ασφαλή χώρα που θα φτάσει.
Όποιος διαμένει νόμιμα σε ένα κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να απασχοληθεί σε αυτό, σε αμειβόμενη ή αυτο-απασχολούμενη βάση.
Η Ε.Ε. εργάζεται για την βελτίωση της πρόσβασης των πολιτών της στη δικαιοσύνη σε όλα τα κράτη μέλη και την επίλυση προβλημάτων που προκαλούνται από αποκλίνοντα νομικά συστήματα.
Όλοι οι κάτοικοι της Ε.Ε. απολαμβάνουν το δικαίωμα να ταξιδεύουν ελεύθερα μέσα στην Ένωση χωρίς βίζα. Αυτό είναι τμήμα της αρχής της ελεύθερης μετακίνησης στην οποία βασίζεται η Ε.Ε.
Δικαίωμα ψήφου
Από το 1993 όλοι οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν αυτόματο δικαίωμα ψήφου στις τοπικές και Ευρωπαϊκές (μη εθνικές) εκλογές σε όποιο κράτος μέλος και αν διαμένουν.
Ένα θεμελιώδες δικαίωμα του πολίτη της Ε.Ε., που επιτρέπει στους πολίτες να ταξιδεύουν, να ζουν και να εργάζονται ελεύθερα σε ολόκληρη την Ένωση. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ κοινοτικοποίησε την περιοχή παρέχοντας στην Επιτροπή ένα σπουδαιότερο ρόλο στην ανάληψη πρωτοβουλιών.
Όλοι οι πολίτες της Ε.Ε. έχουν το δικαίωμα να μετακινούνται, να ζουν και να εργάζονται ελεύθερα μέσα στην Ένωση.
Το δικαίωμα στο ελεύθερο συνεταιρίζεσθαι στην Ε.Ε. έχει θεμελιωθεί από τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.
Από το 1999, η Ε.Ε. δύναται να νομοθετήσει με σκοπό την καταπολέμηση των διακρίσεων για λόγους γενετήσιας ορμής, φυλής, θρησκείας, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού.
Έμμεσες Διακρίσεις σημειώνονται όταν μια φαινομενικά ουδέτερη διάταξη, κριτήριο ή πρακτική ζημιώνει πρόσωπα για λόγους φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας, φύλου ή σεξουαλικού προσανατολισμού εκτός και αν η πρακτική αυτή μπορεί να δικαιολογηθεί αντικειμενικά από κάποιο νόμιμο σκοπό. Παράδειγμα έμμεσων διακρίσεων είναι το να απαιτείται από όλους τους διεκδικητές μιας θέσης εργασίας να εξεταστούν σε μια συγκεκριμένη γλώσσα, ακόμα κι αν η γλώσσα αυτή δεν είναι απαραίτητη για τη δουλειά. Η εξέταση θα μπορούσε να αποκλείσει περισσότερους ανθρώπους που έχουν διαφορετική μητρική γλώσσα.
Εχθρικές ομάδες κοινού είναι οργανωμένες ομάδες που προωθούν πολύ προσβλητικές συμπεριφορές ή προχωρούν σε πράξεις βίας εναντίον προσώπων που υποστηρίζουν συγκεκριμένες φυλετικές, εθνικές, θρησκευτικές ή άλλες κοινωνικές ομάδες.
Το 1992 η Συνθήκη του Μάαστριχτ θεμελίωσε την έννοια του Ευρωπαίου πολίτη, που εξαρτάται από τα πολιτικά δικαιώματα σε ένα κράτος μέλος της Ε.Ε. Η έννοια του πολίτη της Ε.Ε. παρέχει μια σειρά από δικαιώματα.
Προκειμένου οι Ευρωπαίοι πολίτες να μπορούν να εξασκούν τις θεμελιώδεις ελευθερίες τους, ιδιαίτερα το δικαίωμα της κατοικίας και εργασίας σε όλη την Ε.Ε., οι φορείς απονομής δικαιοσύνης των κρατών μελών πρέπει να συντονίζουν και να τυποποιούν τις διαδικασίες προκειμένου να απομακρύνουν κάθε εμπόδιο που αντιμετωπίζουν οι πολίτες σε προσωπικές, οικονομικές, διοικητικές και δικαστικές δραστηριότητες.
Οι Συνθήκες της Ε.Ε. και η νομολογία προνοούν για τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα καθώς και για τα δικαιώματα που συνδέονται με την έννοια του ευρωπαίου πολίτη, όπως η ελευθερία της μετακίνησης σε όλη την Ε.Ε. Τα δικαιώματα αυτά συγκεντρώνονται στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που διακηρύχθηκε το Δεκέμβρη του 2000.
Δύο βασικά στοιχεία της γενικής αρχής της ισότητας ευκαιριών είναι η απαγόρευση των διακρίσεων για λόγους ιθαγένειας (Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας: Άρθρο 12) και η ισότητα της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών (Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας: Άρθρο 141). Προβλέπεται να εφαρμοστεί σε όλους τους τομείς, ιδιαίτερα στην οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική και οικογενειακή ζωή.
Ένα σημαντικό δικαίωμα που παρέχεται από την έννοια του πολίτη της Ε.Ε. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ πρόσθεσε ένα νέο Άρθρο 13 στη Συνθήκη που ισχυροποιεί την αρχή της μη διάκρισης. Με αυτό το νέο άρθρο, το Συμβούλιο έχει την εξουσία να δράσει κατάλληλα για την καταπολέμηση των διακρίσεων που βασίζονται στη γενετήσια ορμή, τη φυλετική ή εθνοτική καταγωγή, τις θρησκευτικές ή άλλες πεποιθήσεις, την αναπηρία, την ηλικία ή το σεξουαλικό προσανατολισμό.
Η έννοια του πολίτη της Ε.Ε. παρέχει το δικαίωμα προστασίας από διακρίσεις για λόγους, μεταξύ άλλων, γενετήσιας ορμής, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού.
Οι Ευρωπαίοι πολίτες μπορούν να μετακινούνται, να ζουν και να εργάζονται ελεύθερα σε οποιοδήποτε κράτος μέλος της Ένωσης. Η στενότερη συνεργασία ανάμεσα στα κράτη μέλη σε θέματα αστικού δικαίου και διαδικασιών στοχεύει στο να καταστήσει την κινητικότητα πραγματικά δυνατή.
Ομάδες εθελοντών και κοινοτικές ομάδες, μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ), εμπορικές ενώσεις, κλπ. Η Ε.Ε. ενθαρρύνει την εφαρμογή της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Η πράξη του να αφήνει κανείς μια χώρα ή περιοχή για να εγκατασταθεί σε μια άλλη.
Αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Αυτές έχουν κύρια νομική ισχύ, ισοδύναμη με κείμενα συνθηκών και την κοινοτική νομοθεσία (οδηγίες, κανονισμοί, κλπ)
Ο φόβος για τους αλλοδαπούς. Η ξενοφοβία αντίκειται στις θεμελιώδεις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων πάνω στις οποίες θεμελιώνεται η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η παρενόχληση αναφέρεται στην παραβίαση της προσωπικής αξιοπρέπειας για λόγους φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας, φύλου ή σεξουαλικού προσανατολισμού. Από νομική σκοπιά, η παρενόχληση αναφέρεται σε απειλητικές ή ενοχλητικές συμπεριφορές. Παρενόχληση συνιστά ένα τρομοκρατικό, εχθρικό, ταπεινωτικό, εξευτελιστικό και προσβλητικό περιβάλλον. Αυτού του είδους η συμπεριφορά απαγορεύεται από το Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις ευρωπαϊκές συνθήκες, τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες, την Ευρωπαϊκή Νομολογία καθώς και τα δικαιώματα που συνδέονται με την έννοια του Ευρωπαίου πολίτη.
Η έννοια του πολίτη της Ε.Ε. παρέχει το δικαίωμα προστασίας από διακρίσεις για λόγους, μεταξύ άλλων, πεποιθήσεων. Τούτο κατοχυρώνεται στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.
Από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ του 1992, όλοι οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν το δικαίωμα να ψηφίζουν και να συμμετέχουν ως υποψήφιοι σε δημοτικές και ευρωπαϊκές, ακόμα και μη εθνικές, εκλογές.
Η Ε.Ε. έχει δώσει εντολή για τη δημιουργία πολιτικής με σκοπό να δοθούν τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των πολιτών της Ένωσης σε πρόσωπα που προέρχονται από χώρες εκτός αυτής.
Τα δικαιώματα αυτά κατοχυρώνονται στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., που διακηρύχτηκε από τους ηγέτες της Ένωσης στη Νίκαια το Δεκέμβρη του 2000.
Η πώληση του κορμιού για σεξουαλικούς σκοπούς. Η Ε.Ε. έχει αναλάβει πληθώρα πρωτοβουλιών για την καταπολέμηση του εμπορίου σαρκός γυναικών και παιδιών.
Η προκατάληψη μπορεί να οριστεί ως η εκ των προτέρων κρίση και αντίληψη για έναν άνθρωπο ή ομάδα ανθρώπων σχηματισμένες χωρίς γνώση ή εξέταση των γεγονότων. Οι προκαταλήψεις συχνά ενισχύονται από τα στερεότυπα και βασίζονται συνήθως σε υποθέσεις, συναισθήματα και πεποιθήσεις, που μπορούν να επηρεάσουν αντιλήψεις και συμπεριφορές.
Μια από τις τρεις προτεραιότητες της Ε.Ε. είναι να καταστήσει τα άτομα και τις επιχειρήσεις σε θέση να ασκούν τα δικαιώματά τους σε άλλο κράτος μέλος πέρα από το δικό τους. Λοιπές προτεραιότητες είναι η αμοιβαία αναγνώριση των δικαστικών αποφάσεων και η αυξημένη σύγκλιση του διαδικαστικού δικαίου.
Πρόσωπο που πληροί τις προϋποθέσεις του Άρθρου 1(Α) της Σύμβασης της Γενεύης, όπου ως πρόσφυγας ορίζεται οποιοδήποτε άτομο που, εξαιτίας βάσιμου φόβου δίωξής του για λόγους φυλής, θρησκείας, ιθαγένειας, συμμετοχής σε συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα ή πολιτική νοοτροπία, βρίσκεται έξω από την χώρα εθνικότητάς του και αδυνατεί ή, από μεγάλο φόβο, δεν επιθυμεί να θέσει τον εαυτό του υπό την προστασία της χώρας αυτής. Ή οποιοδήποτε πρόσωπο που, ενώ δεν έχει ιθαγένεια και βρίσκεται έξω από τη χώρα της προηγούμενης συνήθους κατοικίας του ως αποτέλεσμα τέτοιων γεγονότων, δε δύναται ή, από μεγάλο φόβο, δεν επιθυμεί να επιστρέψει σε αυτήν.
Τα στερεότυπα είναι γνώμες ή αντιλήψεις για μέλη συγκεκριμένων ομάδων ή μιας κατηγορίας ανθρώπων, οι οποίες βασίζονται εξ’ ολοκλήρου στη συμμετοχή τους στην ομάδα. Τα περισσότερα στερεότυπα εκφράζουν πολύ αρνητικές απόψεις οι οποίες μεταφέρουν τις προκαταλήψεις.
Οι στατιστικές διακρίσεις συνιστούν μια οικονομική θεωρία για τις ανισότητες που βασίζεται σε στερεότυπα εναντίον προσώπων ή ομάδων ανθρώπων οι οποίοι δεν είναι πολιτισμικά συντονισμένοι. Συχνά η έννοια των στατιστικών διακρίσεων εφαρμόζεται στη σχέση εργοδότη – εργαζόμενου. Σύμφωνα με τη θεωρία, όσοι αναζητούν εργασία και δεν μοιράζονται κοινές αξίες με τους πιθανούς εργοδότες τους είναι πιθανό είτε να μην προσληφθούν από την αρχή είτε να κερδίζουν λιγότερα χρήματα.
Η Συνθήκη του Άμστερνταμ του 1997 εξουσιοδότησε την Ε.Ε. να θέσει εκτός νόμου όλες τις διακρίσεις που βασίζονται στο σεξουαλικό προσανατολισμό ενός προσώπου. Στη βάση αυτή, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα υιοθέτησε οδηγία που απαγορεύει τις διακρίσεις για λόγους σεξουαλικού προσανατολισμού στο χώρο της εργασίας.
Η Ε.Ε εργάζεται προς την καταπολέμηση της σεξουαλικής παρενόχλησης μέσω των προγραμμάτων της κατά των διακρίσεων ενώ τον Ιούνιο του 2001 συμφώνησε σε οδηγία με σκοπό να την καταστήσει παράνομη στο χώρο εργασίας.
Η σεξουαλική επίθεση αναφέρεται σε κάθε είδους φυσική επαφή σεξουαλικής φύσεως χωρίς εθελούσια συγκατάθεση.
Ο σεξισμός περιγράφει τη διάκριση εναντίον κάποιου εξαιτίας του φύλου του και χρησιμοποιείται επίσης για να περιγράψει κάθε τύπο διαχωρισμού που βασίζεται στη γενετήσια ορμή.
Οι Συνθήκες για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα εγγυώνται τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες της αγοράς: ελεύθερη διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών, προσώπων και κεφαλαίων.
Οι πολίτες της Ε.Ε. δικαιούνται τα ίδια δικαιώματα με τον εθνικό υπάλληλο σε όποιο κράτος μέλος και αν αυτός ζει. Άτομα από χώρες εκτός Ε.Ε. υπόκεινται ακόμα στους εθνικούς μεταναστευτικούς νόμους.
Ο Εκπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, υπεύθυνος για την παρακολούθηση και προώθηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων παγκοσμίως. Η Ε.Ε. συνεργάζεται με την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR).
Ο όρος περικλείει το όραμα για ισότητα μεταξύ των δύο φύλων σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένων της απασχόλησης, της εκπαίδευσης και των κοινωνικών δικαιωμάτων.
Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεμελιώνει δικαιώματα που περιλαμβάνονται στις Κοινοτικές Συνθήκες, τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, τις διεθνείς συμβάσεις, τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών και σειρά διακηρύξεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
